Η καλλιέργεια της γλώσσας στην προσχολική ηλικία

Η διαδικασία όπου το παιδί κατακτά και αναπτύσσει τη γλώσσα του είναι πολύ σημαντική και πολύπλοκη. Προκειμένου το παιδί να επικοινωνήσει με το περιβάλλον του, να ανταλλάξει σκέψεις, συναισθήματα και να ικανοποιήσει τις ανάγκες του, πρέπει να αποκτήσει επαρκώς τους κατάλληλους κώδικες επικοινωνίας. Αυτή η διαδικασία επιτυγχάνεται μέσα από εξελικτικά στάδια και δεν περιορίζεται μόνο στη βρεφική και προσχολική ηλικία των 4 έως 5 χρονών, τα παιδιά κατακτούν τις βασικές δομές της μητρικής τους γλώσσας.

Οι γονείς είναι οι πρώτοι άνθρωποι με τους οποίους το παιδί έρχεται σε επαφή και σταδιακά χτίζει τρόπους επικοινωνίας μαζί τους. Έτσι οι γονείς ή τα άτομα που ασχολούνται με παιδιά, εάν δίνουν καθημερινά σε αυτά πλούσιες γλωσσικές ευκαιρίες μέσα από τυχαίες ή οργανωμένες δραστηριότητες, τα βοηθούν στην καλλιέργεια και εξέλιξη της γλωσσικής τους ικανότητας.

Τα παιδιά καθημερινά βλέπουν γύρω τους γράμματα, λέξεις και ολόκληρα κείμενα. Δεν είναι λίγες οι φορές που μόνα τους ζητούν από τους γονείς τους να τα βοηθήσουν. Μια καλή αρχή είναι να γράψουμε το όνομα του παιδιού σε ένα χαρτί και καθώς το γράφουμε να προφέρουμε τον ήχο του κάθε γράμματος. Στη συνέχεια το παιδί μπορεί να ζωγραφίσει το όνομα του και να το κολλήσει στη πόρτα του δωματίου του. Επίσης μια δραστηριότητα που αρέσει πολύ στα παιδιά είναι τα μαγνητικά γράμματα. Μπορείτε να διαβάζετε τις λέξεις που το παιδί βλέπει σε έντυπα, πινακίδες ή αντικείμενα. Είναι σημαντικό όταν διαβάζετε να δείχνετε με το δάχτυλό σας τις λέξεις και την κατεύθυνση της ανάγνωσης.

Παρακάτω σας δίνω μια λίστα με προτεινόμενες δραστηριότητες που βοηθούν στη γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ:

1. Μίλησέ μου για τη μέρα σου! Χρησιμοποίησε τις λέξεις: στην αρχή, μετά, τέλος.

Μέσα από την εξιστόρηση της μέρα του, το παιδί προσπαθεί να τοποθετήσει τα γεγονότα με χρονολογική σειρά χρησιμοποιώντας τις λέξεις: στην αρχή, μετά, τέλος. Αν το παιδί δυσκολεύεται το βοηθάμε να καταλάβει τη χρονολογική σειρά  λέγοντας "τι συνέβη πρώτο, δεύτερο, τρίτο; κλπ"

2. Έλα να βρούμε λέξεις που αρχίζουν από κάθε ένα γράμμα της αλφαβήτου!

Αν σας φαίνεται πολύ κουραστική σαν δραστηριότητα (τα γράμματα είναι πολλά) μπορείτε να κάνετε τη συγκεκριμένη δραστηριότητα με λιγότερα γράμματα. Δεν ξεχνάμε ότι αναφερόμαστε στα γράμματα φωνολογικά α, βου, γου, δου κλπ και όχι άλφα, βήτα, γάμα, δέλτα...

3. Διαλέγουμε ένα καινούριο βιβλίο! Τι θα γίνει άραγε στο τέλος; Πες μου τις ιδέες σου!

Διαβάζουμε μια καινούρια ιστορία αλλά δεν αποκαλύπτουμε το τέλος στο παιδί. Περιμένουμε να μας πει εκείνο πως πιστεύει ότι θα τελειώσει. Έτσι αποκτά το βιβλίο καινούριο ενδιαφέρον και ταυτόχρονα παρατηρούμε τον τρόπο σκέψης του παιδιού μας, αλλά και την παραγωγή προφορικού λόγου.

4. Κοίταξε έξω από το παράθυρο και πες μου τι βλέπεις…

Αυτή η δραστηριότητα στοχεύει στο να αναπτύξει το παιδί τον προφορικό λόγο, αλλά με τον καιρό και αν συνεχίσουμε με παρόμοιες δραστηριότητες μπορούμε να παρατηρήσουμε και τη βελτίωση στο λεξιλόγιο του παιδιού αλλά και στην περιγραφή.

5. Ας ξαπλώσουμε στο σκοτάδι και ας ακούσουμε προσεκτικά! Τι ακούς;

Επίσης δραστηριότητα προφορικού λόγου, αλλά και εξοικείωσης με το σκοτάδι και τους ήχους του. Μια δραστηριότητα που θα μας δείξει και τη φαντασία του μικρού παιδιού μας αλλά και πιθανά πράγματα που το τρομάζουν.

6. Θα σου πω κάτι αστείο που μου συνέβη σήμερα! Πες μου κι εσύ κάτι αστείο που σου συνέβη στο σχολείο!

Ανάπτυξη προφορικού λόγου και σε αυτήν τη δραστηριότητα. Ταυτόχρονα μοιραζόμαστε τις δικές μας εμπειρίες με το παιδί μας και ζητάμε κι από εκείνο να κάνει το ίδιο.

7. Έλα να βρούμε ομοιοκατάληκτες λέξεις! Σου λέω μήλο μου λες ξύλο σου λέω…

Δραστηριότητα που αρέσει πολύ στα παιδιά και μπορούμε να παίζουμε πολλές φορές τη μέρα. Όσο το παιδί θα γίνεται καλύτερο στις ρίμες θα ζητάει να παίζουμε πιο πολύ αυτό το παιχνίδι, ακόμη και μέσα στο αυτοκίνητο!

8. Ας μασήσουμε από μια μεγάλη τσίχλα! Όποιος κάνει τη μεγαλύτερη φούσκα κερδίζει!

Πολύ διασκεδαστική δραστηριότητα που βοηθάει στην ενδυνάμωση της στοματικής κοιλότητας! Όσο κι αν φαίνεται αστείο είναι πολύ χρήσιμη δραστηριότητα, γιατί μέσα από το παιχνίδι το παιδί χωρίς να το καταλαβαίνει ενδυναμώνει τη στοματική του κοιλότητα και κατ’ επέκταση αρθρώνει καλύτερα!

9. Ας γλωσσέψουμε… τη μπέρδα μας… Ας πούμε γλωσσοδέτες!

Τα παιδιά βρίσκουν πολύ αστείους τους γλωσσοδέτες! Λέμε λοιπόν, όσο περισσότερους γλωσσοδέτες μπορούμε!

10. Ζωγράφισέ μου κάτι και πες μου τι ακριβώς έκανες για να δημιουργήσεις την υπέροχη ζωγραφιά σου!

Παραγωγή προφορικού λόγου από το παιδί, αλλά και μπαίνει στη διαδικασία να περιγράψει τόσο τη χρονική ακολουθία των πράξεών του, αλλά και πως σκέφτηκε για να δημιουργήσει το κάθε τι.

11. Ας πάμε μια βόλτα και ας περιγράψουμε αυτά που θα δούμε γύρω μας!

Και σε αυτήν τη δραστηριότητα το παιδί παράγει προφορικό λόγο και μπαίνει στη διαδικασία να περιγράψει, άρα και να αναπτύξει λεξιλόγιο. Ταυτόχρονα κάνουμε βόλτα μαζί με το παιδί και περνάμε χρόνο μαζί του, άρα δενόμαστε και περισσότερο αλλά και νιώθει ότι του αφιερώνουμε χρόνο, γεγονός που διασφαλίζει μια πιο υγιή μεταξύ μας σχέση.

12. Θέλεις να δοκιμάσουμε να μάθουμε να λέμε μια φωνούλα που σε δυσκολεύει;

Εννοείται ότι για να κάνουμε αυτή τη δραστηριότητα με το παιδί θα πρέπει να θέλει. Μπορεί να το δυσκολεύει το ρ ή το σ, οπότε βοηθάμε το παιδί να δοκιμάσει να μάθει να αρθρώνει τη συγκεκριμένη φωνούλα.

13. Έλα να φτιάξουμε το δικό μας ποίημα!

Αφού έχουμε παίξει με τις ομοιοκατάληκτες λέξεις μπορούμε να δοκιμάσουμε να φτιάξουμε το δικό μας ποίημα! Μπορεί να είναι αστείο ή ακόμη και να μην βγάζει κανένα νόημα!

14. Θα σε ρωτήσω 5 ερωτήσεις που αρχίζουν με το Ποιος, Που, Πότε, Πως και Γιατί! Μπορείς να μου απαντήσεις;

Τα μικρά παιδιά κατανοούν τη διαφορά ανάμεσα στις διάφορες λέξεις που χρησιμοποιούμε όταν ρωτάμε κάτι. Σταδιακά μαθαίνουν να μην τις συγχέουν και να απαντάνε σωστά στο κάθε τι.

15. Ας μαγειρέψουμε το αγαπημένο σου φαγητό! Όσο θα το μαγειρεύουμε θα μου λες τι υλικά χρησιμοποιώ και τι πρέπει να κάνω!

Η μαγειρική είναι μια ασχολία που τα παιδιά θέλουν να εμπλέκονται από πολύ νωρίς και το διασκεδάζουν! Τη χρησιμοποιούμε λοιπόν, για να τα βοηθήσουμε να εκφραστούν προφορικά, να περιγράψουν, να εμπλουτίσουν το λεξιλόγιό τους, να μετρήσουν , να εμπλακούν! Και όλα αυτά ενώ εμείς μαγειρεύουμε, δραστηριότητα απαραίτητη καθημερινά στο σπίτι!

16. Θέλεις να φτιάξουμε μια χειροτεχνία μαζί; Θα μου λες τι πρέπει να κάνω;

Δημιουργούμε μαζί με το παιδί μας, περνάμε χρόνο μαζί κάνοντας κάτι όμορφο και δημιουργικό και ταυτόχρονα το παιδί αναπτύσσει τον προφορικό του λόγο.

Οι δραστηριότητες είναι από :kindykids